Category Archives: Catalonië Actueel

Regelmatig een bericht uit Catalonië in de kijker

La democracia es preciosa

La democracia es preciosa

40 jaar geleden ben ik als Belgische geboren in de schoot van de democratie. Ik behoor tot een generatie bij wie democratie in de genen zit. Wij hebben onze democratie wel eens kritisch bekeken, meestal omdat we méér democratie wilden, maar we hebben haar nooit fundamenteel in vraag gesteld. Democratie is een no-way-back-verhaal. De toekomst is er alleen één van meer van dat, en liefst op zoveel mogelijke plekken op aarde, want we weten dat niet alle landen dat geluk beschoren zijn.

40 jaar geleden werd ik dus geboren met een soort garantie dat ik mijn mening vrij ging kunnen uiten, dat er instellingen waren om ons te beschermen en dat ik dus veilig mijn leven zou kunnen uitbouwen zolang ik zelf binnen de linies van de democratie bleef wandelen. Dat zijn evenveel jaren als de Spaanse democratie en dat lijkt lang, maar is het niet. Er is nog veel niet uitgesproken.

Gisteren heb ik voor de eerste keer aan de lijve ondervonden hoe breekbaar een democratie kan zijn, hoe haar linies plots kunnen vervagen, hoe de instellingen de kracht kunnen verliezen om garanties te bieden. En ik heb het dan niet over de 2,2 miljoen Catalanen die toch zijn gaan stemmen in een illegaal bevonden referendum. Ik heb het ook niet over de nee-stemmers, of vermeende nee-stemmers tegen een Catalaanse onafhankelijkheid.

Ik heb het over de fundamenten van de democratie en de zorg die ze zou moeten bieden aan haar burgers. Ik heb het over de zorgbiéders, zij op wie wij gaan stemmen, zij in wie wij vertrouwen stelden, zij die zwieren met het woord democratie alsof het om een onderbroek in de wastrommel gaat. Nog nooit heb ik het woord democratie zo hol gevonden. Nog nooit heb ik het zo zien misbruiken. Nog nooit heb ik het zo voelen banaliseren.

En dat is wat mij heeft aangegrepen gisteren en angstig maakt vandaag. En het baart me diepe zorgen. Ik heb de geschiedenis van het land heel grondig bestudeerd en ik heb het geluk dat ik in Madrid en Catalonië heb gewoond. Ik heb het geluk dat ik zowel de Catalaanse als Spaanse media  kan volgen, want ik begrijp beide talen. En ik doe het ook, bewust, om mijn eigen conclusies te trekken, om na te dúrven denken, om de wenkbrauwen te fronsen als me iets niet kosjer lijkt. Ik weet dat alle verhalen constructies zijn, maar ook dat mensen wel degelijk in sprookjes en spookjes geloven.

Spanje baart me diepe zorgen. Catalonië ook. Je moet partij kiezen. Of zoals iemand het me hier zei, je kan niet meer ambigu zijn. Ambigu zijn de separatistische Catalanen zeker niet, de Spaanse overheid evenmin. De skepters hebben nog nooit zo duidelijke taal gezwaaid. Maar waar is dat ambigue, als dat al het correcte woord is, middenveld gebleven? Waar is de stem van de gematigdheid, van diegene die niét beledigt, van diegene die niét in de naam van absolute waarheid spreekt, van diegene die vrágen dúrven stellen. Echte goeie vragen. Met de eis tot een eerlijk antwoord.

Het is stil in Spanje als er niet geroepen wordt. Echt akelig stil. Dat is tot mijn grote spijt, en met veel pijn in mijn hart, de democratie anno 2017 in dit land.

Sarah

02/10/2017

DSCN2195

Catalaanse oktoberrevolutie?

Krijgen we op 1 oktober een onafhankelijkheidsverklaring in Catalonië? Ik denk steeds meer dat het niet uitgesloten is dat de kleine meerderheidsregering onder leiding van President Puigdemont, dit zal doen. En noem het dan maar gerust een ultieme wanhoopsdaad. De laatste keer dat de Catalanen de onbuigzaamheid van de  Spaanse regering zal wensen te doorbreken. En de laatste keer zal het zijn, want na een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring resten maar 2 scenarios: Catalonië verliest via Artikel 155 van de grondwet haar autonomie en wordt bij man en macht bij de Spaanse natie gehouden, of de Spanjaarden laten –onder druk van de Europese Unie – hun welvarendste streek varen.

De reden dat dit kan gebeuren is de falikante mislukking van het referendum nog voor het heeft plaatsgevonden. We staan 2 weken af van dit spannende moment maar geen enkele Catalaanse burger heeft zijn kiesbrief gekregen, niemand weet waar de urnen verstopt zitten of waar men zal gaan kunnen kiezen. Inmiddels worden burgemeesters en andere ambtenaren door Madrid bestookt met mails dat deelnemen aan de organisatie van het referendum buiten de legaliteit valt, en dat ook de kiezer zichzelf buiten de wet stelt door zijn stem. De Catalaanse regering speelt blufpoker van het hoogste niveau en zweert bij hoog en bij laag dat alles under control is.

Maar dat is buiten enkele burgemeesters gerekend, die besloten om Madrid te gehoorzamen. Ook al zouden dat maar enkele gemeenten zijn, als er niet kan gekozen worden, kan men niet spreken van een democratische uitslag. Het ganse kaartenhuisje dat álle Catalanen hun mening hebben kunnen uiten, valt dan in duigen, de geldigheid van de uitslag van het referendum ook.

Ook in Barcelona, de grootste kieskring,  is het nog maar de vraag wat er gaat gebeuren. Burgemeesteres Ada Colau houdt zich op het droge. Geen steun aan Madrid, maar evenmin loyauteit aan de Generalitat. Een “doen jullie maar” houding, maar mijn lokalen krijg je niet. Zelf goed ingedekt laat ze de Barcelonezen over aan hun lot.

Als je verkiezingen geen officiële body geeft, geen stemlokalen, geen stembrieven, geen voorzitters, geen controleurs … dan kan je niet vermijden dat iemand 2 keer of zelfs 5 keer gaat stemmen, dan kan je niet garanderen dat iedereen werkelijk stemrechtig was, dan krijg je  obviamente een referendum dat er geen is.

Madrid lijkt deze fase van de strijd dus gewonnen te hebben, want terwijl de Generaliteit bij god zweert Rajoy slim af te zijn, is de Spaanse regering er wel in geslaagd genoeg druk uit te oefenen en dreigementen te lossen die hun effect niet misten.

Ik ken alvast één gemeentesecretaris die haar advocaat bij de arm houdt en het advies kreeg om op 1 oktober paddenstoelen te gaan zoeken. Mijn echtgenoot werkt voor de gemeente als officiële postbode, en is opgelucht dat hij in ziekteverlof is. Vermoedelijk ligt op de gemeente ook een mail uit Madrid voor hem.

Welk antwoord kan Puigdemont nu nog uit zijn mouw schudden? Heeft hij nog speling, tactieken, tijd? Is de ultieme prik, de onafhankelijkheidsverklaring, niet de enige optie die is overgebleven?

En ik, ik denk dat ik mijn Spaanse vlag, die ik nog heb van in de tijd dat ik simpel Spaanse les gaf in België, maar eens in de vuilbak ga gooien. Je weet maar nooit hoe grimmig het hier kan worden op 1 oktober. Gelukkig ligt Andorra op slechts 8 km van hier. Dat is zelfs te voet, via de oude smokkelpaadjes, te doen.

Sarah De Vlam 15/9/2017

Deze tekst is een persoolijke visie. Ik ben als Belgische niet stemrechtig. Ik pleit voor vrede, wat ook de naam van het land moge weze waarin ik woon en graag wil blijven wonen.

 

la borrufa en el Pirineo

La borrufa es preciosa

La borrufa es preciosa

Tot drie vier maal per week ga ik met mijn honden wandelen. We hebben een korte en een lange route. De lange leidt naar een waterreservoir op een bergtop waar brandweermannen met hun helikopters water kunnen scheppen in geval van brand. Het is eerst naar boven langs een smal steil paadje, goed voor de beentjes en de longen, en daarna rustig naar benee langs een aarden piste.  De korte laveert tussen wat velden en bos, is licht bergop, en bovenaan is er een bankje waar je gewoon wat kan gaan zitten. De beesten kennen beide als hun broekzak, al wagen ze zich onderweg meestal aan een grote bocht door het bos, op zoek naar een onvoorzichtige ree, een onoplettende haas of een verdwaald everzwijn.  Ergens tijdens de wandeling komen we elkaar dan weer tegen.

Jaren doe ik nu al diezelfde paadjes, het krijgt iets van een woon-werk verkeer, met dat verschil dat het nooit saai wordt. Ieder seizoen biedt het zijne; de lavendel danst en geurt, de thym schiet en bloeit, de paddenstoelen nemen de beurt, de eiken kleuren het palet, de rijm wordt edelsteen, prille lentebloemen tonen zich verlegen.

De hemel, die is bijna altijd stralend blauw, wellicht het meest constante en minst boeiende onderdeel van de wandeling. In het bos gaat de blik zelden omhoog. Maar er is een uitzondering, de borrufa. Het bankje is de beste plek om dit winterspektakel van op afstand te bewonderen.

Daar zit ik, de zon in de rug, de velden, het dorp en de landerijen begoten met licht. En daarachter, vanuit de verdere en hogere bergen een dreiging. Een dikke massa, ik weet dat het er sneeuwt. En waait. Guur en ongenietbaar. Een onvoorbereid mens overleeft het niet. Alles wat er recht blijft staan is taai, ruw, puur overlevingsinstinct. Er is geen pardon, geen compassie. De borrufa schept de sneeuw op, maakt haar dol, het sneeuwt van onder naar boven en alle kanten uit. En stuwt haar uiteindelijk over de bergkammen, waar ze rust lijkt te vinden en neervalt als een gordijn.

Op mijn bankje vallen enkele vlokken neer, niet meer dan geruchten van de woestenij wat verderop. Zoals vreselijke nieuwsberichten doen.

Sarah

(“La borrufa es preciosa” is een tekst uit de serie “Preciosidades”, te vinden op deze site onder Columns)

Las vacaciones son preciosas (Serie Preciosidades)

Las vacaciones son preciosas

Het is vakantie en god zal het geweten hebben. Kinderen, van klein tot einde middelbaar trekken de rem los en hupla, weg met uurroosters, routines en deftig eten. Elke dag een feestje. Ouders doen gewoon mee. Dit is Spanje, waar alles al ten minste 2 uur later gebeurt dan in de rest van Europa, maar in de vakantie verliest men werkelijk álle gevoel van tijdsbesef.

Frivole pubers treden uit hun voegen, als ze in het schooljaar al wakker blijven tot 12 à 1 uur ´s nachts, wordt dit in de vakantie makkelijk 2 à 3 uur. Uitgaan moét gewoon minstens tot de ochtenddauw, wanneer ze met rillend vel onder dons kruipen en zich de volgende dag met veel vertoon en zelfbeklag presenteren voor het middageten. Er is dan maar één arme ik in de wereld overgebleven. Om 8 uur ´s avonds staan ze fris en met nieuwe make-up te glinsteren, klaar voor een nieuwe night of their life.

Kinderen rapen dit patroon gewoon op bij hun ouders, die ook zelf vakanties ervaren als een tijd zonder tijd.  In de zomer is het niet ongewoon dat jonge kinderen tot na middernacht vrolijk maar oververmoeid rondkrossen, roepen en maar snoep en frisdranken blijven toegediend krijgen om ze van de volwassentafel weg te houden. Er is geen duidelijke hiërarchie tussen kind en ouder hier, maar voor de groten is het wel duidelijk dat ook zij een moment of their life aan het beleven zijn, en de kleine pagader maar moet mee draaien met die rollercoaster.

Nu, in de kerstvakantie, is dat niet anders. En met de onrust die al die cadeau´s, familiebijeenkomsten vol suikertantes,  en lange nachten te weeg brengt, beleeft Spanje een klein moment van anarchie, losbolligheid en gulheid.

Voor een courante toerist is het vast een hoogtepunt, alle clichés waarvan men maar kan dromen staan gezwollen: vrolijke en luidruchtige Spanjaarden die vrij met hun kinderen omgaan, gezang in de cafés, in de huizen en op straat,  geen spoor van een eenzaam mens. De kersttijd is druk gezellig.

De ochtend is stil in Spanje wanner het vakantie is.  Men slaapt zijn roes uit, kinderen grijpen naar hun tablet, pubers horen in hun slaap de whatsapps van vrienden die om raad vragen of een selfie hebben gepost, ouders keren zich met een houten kop nog eens grommend om.

Daarna geraakt alles weer in gang. Fris gedoucht, koffie, suiker voor de kinderen, en verse kleren. Het land kan zijn vrolijke eigen ik weer zijn. Nog tot 8 januari. Dan wordt het weer serieus. Met vroeg opstaan, moe op de schoolbanken zitten, hopen dat er op de rekening nog iets overblijft voor de rest van januari en als men dat geluk heeft; gaan werken.

Maar bon, het is vakantie. Dios heeft het gezien, en is de rest even vergeten.

Sarah De Vlam 29/12/2016

 

Column El Futuro es precioso

El futuro es precioso

Bommetjes vallen soms gewoon binnen. 1 op 5 Catalaanse jongeren studeert of werkt niet, 42% van de jongeren is werkloos, het gemiddelde loon van een jongere die werkt is 446 € per maand. ´t Viel zo de huiskamer binnen, als op een dienblaadje. Ik wist dat het erg was, niet dat het zo alarmerend kon geworden zijn. Maar het zijn de ruwe cijfers voor wie nog geen 30 is. De toekomst belooft in het zonnige Spanje.

15 jaar geleden was jong zijn, met een diploma op zak, een garantie en een zekerheid. Vroeg ontvoogden van mam en pap, rond de 30 met een leuke baan en behoorlijk inkomen kunnen beginnen denken aan de kids. De gemiddelde leeftijd waarop Catalaanse vrouwen nu kinderen krijgen is inmiddels 35. Mijn zoon zegt altijd dat ik een jonge mama ben, en het is waar. Ik sta daar op mijn 39ste als een jonkie aan de schoolpoort. En we staan er met veel. Moeten die mensen, mannen én vrouwen, dan niet werken?, vraag ik me soms af. 4u30 is toch geen vrijetijdsmoment? Maar waarom zou je een bijverdienste zoeken op onmogelijke uren als de opvang van je kind je per uur meer kost dan je eigen uurloon?

Nee, het gaat hier niet goed. Ik kijk sedert kort uit naar vast werk, 5 jaar anders leven was een boeiende en leerrijke ervaring, maar het mag weer gaan bougeren. En natuurlijk droom ik van een toffe job en een aanvaardbaar inkomen. Ik studeerde, ik heb sedert mijn 18e jobkes en serieus werk gedaan, ik spreek 5 Europese talen waarmee ik de halve wereld rond kan bellen. Hoop, dat is het woord waarmee ik en al die jongeren op zoek gaan naar een baan.

Het viel al snel tegen. Poetsen, opdienen, hotelwerk aan een hongerloon…, maken 90% uit van de werkoffertes.  In een ander nieuwsitem wordt vol trots gemeld dat men de 70 miljoen toeristen heeft overtroffen en dit Spanje´s grote inkomstenbron is. Werk zat, kuisen tot je er bij neervalt voor 5€ per uur, de deur naar straat altijd open als je protesteert. Dát is Spanje´s grote troef in 2016.

De andere 10% zijn jobs waar wél een diploma aan vast hangt. Een offerte voor landbouwingenieur: 40u werken, flexibel moeten zijn, 3 talen spreken, eigen wagen (en kosten), 1000€. Het fenomeen is hier gekend als de generatie van de mileuristas. Het is een offerte van een veeteeltbedrijf in de Pyreneeën. Wellicht zal de gediplomeerde en taalvaardige jongeling die deze job zal uitoefenen vooral als koerier werken tussen Spanje en Frankrijk. Rauw kalfsvlees de grens over brengen, dat wordt dan je toekomst na 4 jaar hard studeren. Je kan dat velletje diploma dus evengoed tussen de billen van een koe gaan steken.

Zal ik het zelf redden in Spanje? Wellicht wel. Migranten hebben vaak een extra veer – en overlevingskracht. Ze hebben een taal moeten verwerven, leerden zich aanpassen en hun nostalgie verbijten en begrijpen beter dat realiteiten veranderlijk zijn. Bezorgd ben ik meer over de Catalaanse en Spaanse jongeren,  te vaak nog in eigen bedje zoet. Maar vooral voor  wie hier wel die drijfveer heeft, die inzet toont, die ambitie koestert en die kwaliteiten heeft om het land terug op te krikken, en die desalniettemin het bommetje elke dag hoort vallen: een precieuze toekomst als verkoopster in de Corte Inglés tijdens de feestdagen, of erger, je kennis en talent nog niet eens aan de straatstenen kwijt geraken.

Sarah De Vlam ( “El Futuro es precioso” is een tekst uit de reeks “Preciosidades”, te lezen op www.lenguaypaisaje.info ) 14/12/2016©