taal

Geschiedenis

Beknopte geschiedenis van Catalonië

Catalonië is in de Middeleeuwen ontstaan als een verzameling onafhankelijke graafschappen waarvan het Graafschap Barcelona via huwelijken en oorlogen uiteindelijk de grond zou leggen voor het latere Catalonië.

Catalonië heeft nadien lang tot het vorstendom Aragón behoord als een min of meer onafhankelijke regio. In de late Middeeleeuwen kende Aragón haar grootste expansie en heersten de Catalanen over een ruim deel van de noordwestelijke Middellandse Zee.

Vlak voor de ontdekking van Amerika, voegde Aragón zich via huwelijk bij Castillië. Deze vereniging betekent ook het ontstaan van Spanje, al bleven Castillië en Aragón hun instellingen, grenzen, wetten en financiële onafhankelijkheid behouden. Catalonië genoot binnen Aragón van privileges en een eigen wetgevende instelling, de Generalitat.

De centralisatiedrift van Spanje leidde tot verschillende gewapende conflicten met Catalonië. De belangrijkste zijn de opstand van Els Segadors ( de Maaiers ) in 1648 en de opstand tegen de centralistische koning Felips V die in 1714 eindigde ten nadele van de Catalanen. Op dat moment schafte Spanje alle regionale privileges en instellingen af en werd het Catalaans verboden als administratieve taal.

Els_segadors

Els Segadors

In de eeuwen die daarop volgen werd Catalonië verspaansd en geïndustrialiseerd en legde men zo de basis voor welvaart en rijkdom. De regio groeide uit tot de meest productieve van Spanje, een positie die ze niet meer prijs zouden geven.

Eind 19e eeuw vertaalde die welvaart zich in een soort “verlichting” en hersteld Catalaans identiteitsbesef, Renaixença genaamd, in eerste instantie intellectueel en begin 20ste eeuw steeds politieker.

De Spaans burgeroorlog ( 1936-39 ) en de dictatuur ( 1939 – 1975 ) die daar op volgde maakten echter hardhandig komaf met elke poging tot Catalaanse zelfontplooiing en het Catalaans werd als taal gemarginaliseerd. Economisch gezien versterkten de Catalanen hun dominante positie, wat o.m. tot gevolg had dat zeker 2,5 miljoen Spanjaarden naar Catalonië emigreerden.
De democratie die volgde op de dood van dictator Franco probeerde tegemoet te komen aan de onderdrukte wensen tot meer autonomie: Catalonië kreeg zijn parlement terug, Catalaans werd coöfficieel en er kwamen financiële akkoorden met de federerale overheid.

Catalonië Actueel

Het verlangen naar zelfbestuur is sedert de economische crisis begin 21ste eeuw erg toegenomen en is zeker het dominante gedachtengoed van de meerderheid van de autochtone Catalanen, zowel bij links progressief als bij rechts conservatief. De 2 grootste strijdpunten die dit nationalisme voeden zijn de de taalkundige en de economische ontvoogding van Madrid. Men wil wel tot de Europese Unie blijven behoren. Maar Europa liet in 2014 duidelijk weten dat de Catalaanse kwestie een intern Spaans zaak is en dus binnen Spanje opgelost moet worden.  Tegelijkertijd zette de Catalaanse overheid een referendum op been, voorzien voor 9 november 2014,  waarbij aan de inwoners van Catalonië gevraagd wordt of ze al dan niet tot de Spaanse Staat willen blijven behoren. Dit decreet werd ongrondwettelijk verklaard door het Spaanse Grondwettelijke Hof, een uitspraak die vooral veel bijval genoott bij de Spaanse meerderheidsppartij Partido Popular, maar ook bij de oppositiepartij PSOE ( Partido Socialista Obrero Español ) die een federale koers als enige mogelijk vaargeul ziet.  In Catalonië werd de sociale beweging vóór onafhankelijkheid steeds groter, voornamelijk bij de jongere generaties die sterk te lijden hebben onder de economische crisis. Steeds meer mensen zijn gaan geloven dat een eigen Staat de enige  garantie is op een betere toekomst.

In 2015 werden verkiezingen gehouden die nipt werden gewonnen door de coalitie Junts Pel sí en CUP,  voorstanders van een onafhankelijk Catalonië. Zij vormden een parlementaire meerderheid en een regering onder leding van Carles Puidemont ,die aan de Catalanen beloofde een nieuw referendum in te richten, deze keer met een bindende uitslag. Een ja op de vraag of Catalonië een Onafhankelijke republiek moet worden, zou betekenen dat de regio zich unilateraal zou afscheiden van Spanje. De manifestaties op de nationale feestdag, La Diada, op 11 september   in 2015, 2016 en 2017 brachten telkens miljoenen Catalanen op de been.  Uit peilingen bleek dat ongeveer de helft van de bevolking een ja-stem zou uitbrengen. Uiteindeijk keurt het Catalaanse Parlement begin september 2017 het referendum goed. Daarop volgt onmiddellijk een negatief antwoord van het Spaanse Grondwettelijke Hof die de volksraadpleging illegaal verklaart. Ondanks die beslissing gaat de Generalitat toch door met het referendum, dat op 1 oktober plaats moet vinden.  Vanuit de Spaanse overheid, onder leiding van de PP, werden al diverse maatregelen genomen om het referendum te verhinderen, waaronder de arrestatie van 14 organisatoren, het blokkeren van websites, het druk uitoefenen op burgemeesters  en andere ambtenaren, het controleren van de Catalaanse schatkist en het opvoeren van politie in de Autonome Deelgemeenschap. Wat 1 oktober gaat brengen is op dit moment een verrassing voor iedereen.  Europa heeft zich alvast aan de zijde van de Spaanse overheid geschaard.

CADENA HUMANA POR LA INDEPENDENCIA

Beeld uit de menselijke ketting die op 11/9/2013 plaatsvond langs de Catalaanse kustlijn.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>